Opublikowano 2 komentarze

Historia yerba mate

ostrokrzew paragwajski

Historia yerba mate to czarna dziura. Nie da się dokładnie ustalić od kiedy niezliczone plemiona Indian Guarani mieszkające między rzekami Parana i Paragwaj piją yerba mate. Według obecnej wiedzy, wiemy, że yerba mate była znana jako ka’a co w języku Indian oznaczało ziele. Do popularyzacji yerba mate w Europie przyczynili się zaś zakonnicy Jezuiccy w XVI wieku.

Yerba mate u Indian Guarani

współcześni indianie guarani
Współcześni Indianie Guarani

Indianie Guarani zamieszkiwali terytorium od wschodnich Andów, aż do wybrzeża Oceanu Atlantyckiego. Współcześni mieszkańcy tych rejonów również znani się z zamiłowania do yerba mate. Tereny te, od zawsze, są bardzo wymagające i trudno na nich upolować coś do jedzenia. Indianie doceniali ka’a nie tylko dzięki walorom pobudzającym, ale również dzięki temu, że hamowała ona apetyt.

Z kronik hiszpańskich kolonizatorów możemy się dowiedzieć, że Indianie Guarani spożywali yerba mate w formie naparu. Jednak równie popularną formą było żucie liście Ostrokrzewu. Jako, że nie znano wtedy jeszcze bombilli ułatwiających picie, Indianie ci cedzili yerbę przez zęby. Dopiero po przybyciu Hiszpanów Indianie opanowali używanie słomek z trzciny. Nie sprawdzały się one jednak zbyt dobrze, ponieważ drobne elementy naparu i tak dostawały się do ust. Po kliku latach wynalazek ten został dopracowany i zaczęto powszechnie używać zakończonej ślepo i podziurkowanej bambusowej rurki. Stała się ona prototypem współczesnej bombilli.

Dla Indian Guarani picie ka’a było bardzo ważne. Towarzyszyły temu specjalne obrzędy i celebracje. Naczynie z naparem podawano z rąk do rąk od osób w plemieniu najważniejszych do tych coraz niższych stopniem. A więc obrządek bardzo podobny jak u Indian Ameryki Północnej fajka pokoju. Kultury Indian wykorzystywały wszelkiego rodzaju zioła do wprowadzania się w stan „uświęcony”, w którym człowiek już nie kontroluje swojego ciała. Ze względu na to, iż yerba mate działa również oczyszczająco na organizm, częstym efektem rytuałów picia yerby były zbiorowe wymioty.

Yerba mate a Jezuici

Plantacja yerba mate
Plantacja yerba mate

Rozpowszechnienie się yerba mate w Europie zawdzięczamy jezuickim mnichom, którzy w XVI wieku dotarli do dorzecza Parany. Zaobserwowali oni, że ulubioną używką miejscowych Indian był napar z suszonych liści pewnego wiecznie zielonego krzewu. Krzew ten ze względu na bardzo ograniczony rejon występowania nazwali Ostrokrzewem Paragwajskim. Początkowo Hiszpanie byli negatywnie nastawieni do tego naparu. Efektem tego był dekret zakazujący picia yerby wydany w 1596 roku przez gubernatora Asunción. Jednak Jezuici bardzo popierali yerba mate, które polecali zamiast alkoholu. Szybko okazało się również, że picie naparu zapobiega również szkorbutowi, który był zmorą tamtych czasów wśród marynarzy.

Yerba mate a Polacy

rodzina szychowskich yerba mate
Rodzina Szychowskich

Historia yerba mate to również Polacy, którzy w XIX wieku zaczęli emigrować do Ameryki Południowej za chlebem. Szybko jednak okazało się, że tam o pracę bardzo trudno. Polacy popadali w biedę i musieli parać się wszystkim tym co w jakimś stopniu pozwoliło się im utrzymać. Wśród polskich kobiet bardzo popularna była prostytucja. Było to powszechne do tego stopnia, że w Argentynie zwrotem Polaca potocznie nazywano prostytutki.

Bardzo wydatnie to oddaje obraz bardzo trudnej sytuacji Polaków na obczyźnie. Z braku pracy w przemyśle i lepszych perspektyw, wielu z nich zajęło się tym co umieli najlepiej. Wzięli się więc za uprawę ziemi. Padło na Ostrokrzew Paragwajski, który wymaga bardzo specyficznej ziemi do rośnięcia, a także jego ziarna wymagają odpowiedniej wilgotności i temperatury, aby wykiełkowały.

Z racji na rosnący popyt na yerba mate, a ograniczone tereny uprawne, polscy emigranci postanowili zająć się uprawą Ostrokrzewu Paragwajskiego na szeroką skalę. W dość krótkim czasie wymyślili oni metody, które powodowały, że większość ziarenek zmieniało się w dorodne krzewy. Głównie w Brazylii i Argentynie polscy emigranci dorobili się dużego majątku na hodowli i handlu yerba mate.

Najbardziej znanym rodem Polskim związanym z yerbą jest ród Szychowskich, którzy do dzisiaj zajmują się yerba mate i sprzedają ją pod nazwą yerba mate Amanda. Nawet na oficjalnej stronie Amandy znajduje się zakładka Muzeum, w którym możemy przeczytać o Juanie Szychowskim i jego wynalazkach.

Yerba mate obecnie

Dzisiaj yerba mate to już nie wąskie grono jezuitów, a przemysł przynoszący ogromne zyski. Szacuje się, że corocznie produkowanych jest 300 000 ton suszu. Yerba mate mogą pić wszyscy niezależnie od koloru, wieku, płci, rodzaju wykonywanej pracy.

Całe mnóstwo mikrominerałów i witamin jakie w sobie zawiera powoduje, że jest nawet wskazana do picia w naszej szerokości geograficznej. Niestety jej specyficzny smak powoduje, że mało osób korzysta w pełni z jej możliwości.

Znane osoby, które piją yerba mate to zarówno piosenkarze jak i sportowcy i aktorzy. Dlaczego, więc ty jej nie pijesz?

2 komentarze do “Historia yerba mate

  1. […] Yerba mate to nic innego jak wysuszone i sproszkowane liście i łodygi ostrokrzewu paragwajskiego, które po zalaniu prawie wrzącą wodą zyskują niesamowitą moc pobudzenia. Jednak czym jest i jaka jest jej historia dokładnie opisałem w artykule Historia yerba mate. […]

  2. […] Zachęcam również do zapoznania się z artykułem, w którym znajdziesz historię w jaki sposób yerba mate kolonizowała świat – Historia yerba mate. […]

Możliwość komentowania została wyłączona.